986 telefon alarmowy


RYS HISTORYCZNY STRAŻY MIEJSKIEJ

RYS HISTORYCZNY

 

 

Początki Straży Miejskiej sięgają okresu monarchii stanowej, kiedy to powstały w Polsce "niepaństwowe'' inicjatywy w dziedzinie ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego na szczeblu lokalnym związane z pozycją i rolą miast. Pojawiły się rady miejskie z burmistrzem na czele, które przejmować zaczęły niektóre dotychczasowe funkcje wójtowskie i do których kompetencji należały również sprawy z zakresu utrzymania bezpieczeństwa i porządku w mieście. W większych miastach, organem wykonawczym burmistrza i rady miejskiej w tej mierze był hutman ratuszny, który pełnił funkcję naczelnika straży miejskiej.

Strażnicy Miejscy, a w szczególności hutman, odpowiedzialni byli za: utrzymanie porządku i karności między mieszczanami, chwytanie i karanie złoczyńców, strzeżenie więzień i bram miejskich, dbanie o czystość w mieście i obowiązek przestrzegania zakazu sprzedaży w niedziele i święta, ochrona przed ogniem, dokonywanie obchodu ulic miasta o godzinie 22.00, całonocne czuwanie w ratuszu w celu bycia uchwytnym w razie informacji o rozruchach, zamieszkach lub kradzieżach, aresztowanie winnych i doprowadzanie ich do ratusza.

 

W czasach bardziej nam współczesnych, a mianowicie w 1916 roku, w miastach byłego Królestwa Polskiego utworzono Milicję Miejską. Jej podstawowym zadaniem było utrzymanie porządku na ulicach. W jej gestii znajdowały się również sprawy dotyczące stanu sanitarnego, kwestie przemysłowe, handlowe i budowlane. Członkowie Milicji byli pracownikami zawodowymi, opłacanymi z funduszy samorządowych, jednolicie umundurowanymi i uzbrojonymi w broń białą.


 

Nie ulega wątpliwości, że obecnie, wspólnota terytorialna do dobrego funkcjonowania i rozwijania się, wymaga przede wszystkim poczucia bycia gospodarzem na swoim terenie. Zadaniem prawodawcy powinno być umiejętne, "kontrolowane" wykorzystanie możliwości samych wspólnot do tworzenia instytucji je chroniących, stanowiących zarazem formę wspomagania policji w jej zadaniach. Udział samorządu terytorialnego w utrzymaniu ładu i porządku publicznego realizowany jest poprzez możliwość tworzenia w drodze odpowiedniego rozstrzygnięcia władz gminnych - straży gminnych (miejskich). Podstawowym walorem straży gminnej jest szczególna znajomość potrzeb występujących na danym terenie, mieszkańców, miejsc, sytuacji mogących stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego.
W okresie transformacji społeczno - ustrojowej możliwość taką stworzyła ustawa z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji. Artykuł 23 ustęp 1 cytowanej ustawy mówił, iż cyt.: "burmistrzowie i prezydenci miast mogą w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych tworzyć umundurowane straże miejskie". W artykule 24 cytowanej ustawy określono zaś, iż zakres zadań, obowiązków i uprawnień straży miejskich określi statut nadany ( w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych) przez burmistrza lub prezydenta miasta. Ten stan prawny utrzymywał się do roku 1997, kiedy to Sejm RP uchwalił ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych. Ustawa ta wprowadziła wiele istotnych zmian w funkcjonowaniu straży. Przede wszystkim ujednoliciła zakresy zadań, uprawnień i obowiązków straży gminnych (miejskich), wprowadziła jednolite umundurowanie, dystynkcje oraz wzory legitymacji służbowych. Powyższe regulacje prawne spowodowały ugruntowanie pozycji straży miejskich w strukturach samorządowych, szczególnie, że formacji tej powierzono szereg istotnych dla społeczności lokalnej zadań, które wymienione zostały w artykule 11 cytowanej powyżej ustawy.